Γεώργιος Παππάς: Η ωχρά κηλίδα και η εκφύλισης της

Γεώργιος Παππάς
MRCS Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Εξειδικευμένος στις παθήσεις του Αμφιβληστροειδούς
Υπεύθυνος τμήματος Βυθού ΓΝ Βενιζέλειο

Η ωχρά κηλίδα είναι μέρος του αμφιβληστροειδούς στο πίσω μέρος του ματιού. Έχει διάμετρο περίπου 5 mm αλλά είναι υπεύθυνη για όλη την κεντρική όρασή μας, το μεγαλύτερο μέρος της έγχρωμης όρασης και τις λεπτές λεπτομέρειες αυτού που βλέπουμε.

Η ωχρά κηλίδα έχει πολύ υψηλή συγκέντρωση κυττάρων φωτοϋποδοχέων που ανιχνεύουν φως και στέλνουν σήματα στον εγκέφαλο, τα οποία τα ερμηνεύουν ως εικόνες. Το υπόλοιπο του αμφιβληστροειδούς επεξεργάζεται την περιφερειακή μας (πλευρική) όραση. Η προσβολή της ωχράς κηλίδας προκαλεί απώλεια της κεντρικής όρασης.

Παθήσεις που προσβάλλουν την ωχρά κηλίδα

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ( οι επιπλοκές του διαβήτη στα μάτια )

επηρεάζει συχνά την ωχρά κηλίδα. Συνήθως, έχει τη μορφή διαρροής υγρού, που ονομάζεται διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας. Αυτή είναι η πιο κοινή αιτία απώλειας όρασης από τον διαβήτη, η οποία είναι η κύρια αιτία τύφλωσης στους ανθρώπους των Αναπτυγμένων χωρών ηλικίας μεταξύ 20 και 74 ετών.

Η απώλεια όρασης στους ηλικιωμένους είναι συνήθως είτε από καταρράκτη, που διορθώνονται εύκολα με χειρουργική επέμβαση είτε από εκφύλιση της ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία (Ηληκιακη Εκφύλιση της Ωχράς), κάτι που είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί.

Άλλες σημαντικές ασθένειες της ωχράς κηλίδας είναι οι οπή της ωχράς κηλίδας, η επι αμφιβληστροειδική μεμβράνη και η προσβολή της ωχράς κηλίδας από αποκόλληση αμφιβληστροειδούς  . Οι καταστάσεις αυτές μπορούν να αντιμετωπιστούν με χειρουργική επέμβαση.

Τί είναι εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας

Κάποιος μπορεί να συγκρίνει το ανθρώπινο μάτι με μια φωτογραφική κάμερα. Η ωχρά κηλίδα είναι η κεντρική και πιο ευαίσθητη περιοχή, το ´φίλμ’. Όταν λειτουργεί σωστά, η ωχρά κηλίδα συλλέγει πολύ λεπτομερείς εικόνες στο κέντρο του οπτικού πεδίου και τις στέλνει με το οπτικό νεύρο στον εγκέφαλο, ο οποίος τις ερμηνεύει ως εικόνα. Όταν τα κύτταρα της ωχράς κηλίδας φθαρούν, οι εικόνες δεν λαμβάνονται σωστά.

Στα αρχικά στάδια, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας δεν επηρεάζει την όραση. Αργότερα, εάν η ασθένεια εξελίσσεται, οι άνθρωποι βιώνουν κυματιστή ή θολή όραση και, εάν η κατάσταση συνεχίσει να επιδεινώνεται, η κεντρική όραση μπορεί να χαθεί εντελώς. Τα άτομα με πολύ προχωρημένη εκφύλιση της ωχράς κηλίδας θεωρούνται νομικά τυφλά. Παρόλα αυτά, επειδή ο υπόλοιπος αμφιβληστροειδής εξακολουθεί να λειτουργεί, διατηρούν την περιφερειακή όρασή τους, η οποία δεν είναι τόσο σαφής όσο η κεντρική όραση.

Τύποι εκφύλισης της ωχράς κηλίδας

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι εκφύλισης της ωχράς κηλίδας: «ξηρός» και «υγρός» τύπος. Περίπου το 85% έως 90% των περιπτώσεων εκφύλισης της ωχράς κηλίδας είναι ο «ξηρός» (ατροφικός) τύπος, ενώ το 10-15% είναι ο «υγρός» (εξιδρωματικός) τύπος.

Η νόσος Stargardt είναι μια μορφή εκφυλισμού της ωχράς κηλίδας που βρίσκεται στους νέους, που προκαλείται από υπολειπόμενο γονίδιο.

Στάδια εκφύλισης της ωχράς κηλίδας

Υπάρχουν τρία στάδια ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας.

Πρώιμο στάδιο – Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιμετωπίζουν απώλεια όρασης στο αρχικό στάδιο της ΗΕΩ, γι ‘αυτό οι τακτικές εξετάσεις ματιών είναι σημαντικές, ειδικά εάν έχετε περισσότερους από έναν παράγοντες κινδύνου (κάπνισμα, διατροφή πλούσια σε λίπη, οικογενειακό ιστορικό). Η πρώιμη ΗΕΩ διαγιγνώσκεται από την παρουσία μεσαίου μεγέθους drusen (κίτρινες εναποθέσεις κάτω από τον αμφιβληστροειδή).

Ενδιάμεση ΗΕΩ– Σε αυτό το στάδιο, μπορεί να υπάρχει κάποια απώλεια όρασης, αλλά ενδέχεται να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα. Μια ολοκληρωμένη εξέταση οφθαλμών με συγκεκριμένες εξετάσεις θα αναζητήσει μεγαλύτερες αλλαγές drusen ή / και χρωστικές στον αμφιβληστροειδή.

Προχωρημένη ΗΕΩ – Σε αυτό το στάδιο, η απώλεια όρασης έχει γίνει αισθητή.

Αιτίες της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς κηλίδας

Οι συγκεκριμένοι παράγοντες που προκαλούν εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας δεν είναι οριστικά γνωστοί και η έρευνα για αυτήν την ελάχιστα κατανοητή ασθένεια περιορίζεται από ανεπαρκή χρηματοδότηση. Σε αυτό το σημείο, αυτό που είναι γνωστό για τον εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία είναι ότι οι αιτίες είναι περίπλοκες, αλλά περιλαμβάνουν τόσο την κληρονομικότητα όσο και το περιβάλλον.

Οι επιστήμονες εργάζονται για να καταλάβουν τι προκαλεί την επιδείνωση των κυττάρων της ωχράς κηλίδας, αναζητώντας μια σημαντική ανακάλυψη στη θεραπεία εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Γνωρίζουν ότι οι αιτίες δεν είναι οι ίδιες για τον εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία, όπως και για τη νόσο Stargardt. Η νόσος του Stargardt έχει συγκεκριμένη γενετική αιτία στις περισσότερες περιπτώσεις, ενώ η ΗΕΩ περιλαμβάνει τόσο γενετικούς όσο και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Θεραπεία της ΗΕΩ

Ο ξηρός τύπος ΗΕΩ δεν έχει άλλη θεραπεία εκτός από τη θεραπεία με βιταμίνες που απλά καθυστερούν την εξέλιξη της νόσου σε ένα ποσοστό των ασθενών. Ο υγρός τύπος μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενέσεις φαρμάκων μέσα στο μάτι. Είναι αποτελεσματική θεραπεία αλλά πρέπει να δίνεται στην πρώτη εμφάνιση των συμπτωμάτων. Για το λόγο αυτό είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση. Αν η θεραπεία αργήσει να δοθεί οι βλάβες γίνονται μόνιμες και η απώλεια της όρασης επίσης μόνιμη. Η θεραπεία αυτή για αν έχει θετικά αποτελέσματα για να τα τα διατηρήσει πρέπει να δίνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, μπορεί και μηνιαία και διαρκεί εφ όρου ζωής.

Latest articles