spot_img

Καρκίνος του μαστού και σύγχρονη ακτινοθεραπεία

Με πάνω από 500.000 νέες περιπτώσεις στον κόσμο κάθε χρόνο, ο καρκίνος του μαστού είναι η συχνότερη κακοήθεια και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα. Στις Ελληνίδες ο καρκίνος του μαστού κατέχει την  πρώτη θέση ως αίτιο θανάτου από καρκίνο, με ένα μέσο θνησιμότητας 1.151 ατόμων ανά έτος, ακολουθούμενος από τους καρκίνος του στομάχου και του πνεύμονα, με μέσους όρους θανάτων ανά έτος 563 και 551 ατόμων, αντίστοιχα.

Η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού στην Ελλάδα αυξάνει κατά 4% ετησίως την τελευταία εικοσαετία. Στους ειδικούς κατά ηλικία δείκτες φαίνεται ότι η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού αυξάνεται περισσότερο στις ηλικίες μεταξύ 45 και 65 ετών, και είναι μεγαλύτερη στις αστικές, παρά στις αγροτικές περιοχές. Η θνησιμότητα όμως από καρκίνο του μαστού στη χώρα μας είναι χαμηλή, σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, όπου παρατηρούνται 25-35 θάνατοι, ανά 100.000 κατοίκους, ενώ είναι υψηλότερη από την αντίστοιχη θνησιμότητα στην Ιαπωνία και στις υπόλοιπες χώρες της  Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, όπου παρατηρούνται 2-5 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους.

Δυστυχώς, η συχνότητα της νόσου αυξάνει παγκοσμίως, και συγκεκριμένα, την  τελευταία εικοσαετία αυξήθηκε κατά 40% στις βιομηχανικές χώρες. Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι διαφέρει από χώρα σε χώρα. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι, από τις γυναίκες που γεννήθηκαν το 1985, ένα 10% θα αναπτύξει καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ ένα 3% θα πεθάνει από καρκίνο του μαστού.

Αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτελεί η Ιαπωνία, όπου η θνησιμότητα παρέμεινε σταθερή σε χαμηλά επίπεδα, παρόλο που είναι μια κατεξοχήν βιομηχανική χώρα. Δεν συμβαίνει το ίδιο όμως με τις Γιαπωνέζες που ζουν στις ΗΠΑ ή στη Χαβάη, οι οποίες έχουν μεγαλύτερη θνησιμότητα, από ό,τι αυτές που ζουν στην Ιαπωνία, γεγονός που αποδίδεται στην επίδραση των περιβαλλοντικών συνθηκών στην  ανάπτυξη καρκίνου του μαστού.

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού περιλαμβάνει τη χειρουργική αφαίρεση, την Ακτινοθεραπεία, τη Χημειοθεραπεία, την  Ορμονοθεραπεία καθώς και το συνδυασμό των παραπάνω θεραπειών.

Για την εξωτερική ακτινοβόληση του μαστού, έχουν ενταχθεί οι υπερσύγχρονες  τεχνικές εξωτερικής ακτινοθεραπείας ΙΜRΤ (Ιntensity Μodulated Radiaton Therapy-Διαμορφούμενης Έντασης Δέσμης Ακτινοθεραπεία) και IGRT (Image Guided Radiaton Therapy- Απεικονιστικά Καθοδηγούμενη Ακτινοθεραπεία).

Η IMRT, συγκρινόμενη με τις κλασικές μεθόδους της εξωτερικής ακτινοθεραπείας, αποτελεί την πιο εξελιγμένη μορφή εξωτερικής ακτινοθεραπείας που εφαρμόζεται ευρέως στη κλινική πράξη. Η μέθοδος αυτή, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερες τεχνολογικές καινοτομίες (υποδιαίρεση των μεγάλων πεδίων ακτινοβολίας σε μικρότερα διαφορετικής έντασης), επιτυγχάνει την βελτιστοποίηση  της  κατανομής της ακτινοβολίας στο σώμα της ασθενούς. H ακρίβεια χορήγησης (στόχευσης) της ακτινοβολίας αυξάνεται σημαντικά. Παραστατικά θα λέγαμε πως πρόκειται για τη γλυπτική της ακτινοθεραπείας, καθώς το σχήμα στην περιοχή στόχο που θα ακτινοβοληθεί μπορεί να προκαθοριστεί με πολύ μεγάλη λεπτομέρεια. Ένα επιπλέον εργαλείο ελέγχου που παρέχει η ΙΜRT στον ειδικό ακτινοθεραπευτή ογκολόγο είναι η χρήση ειδικών παραμέτρων (ιστογραμμάτων δόσης/όγκου). Οι παράμετροι αυτοί επιτρέπουν την άμεση πρόβλεψη του αποτελέσματος της θεραπείας. Επιτυγχάνεται δηλαδή η προστασία των υγιών οργάνων (πνεύμονα και καρδιάς) και του δέρματος, οδηγώντας σε σημαντική μείωση των παρενεργειών και στη βελτίωση του αισθητικού αποτελέσματος.

Η επιλογή της τεχνικής IMRT λόγω της υπεροχής της έναντι των συμβατικών τεχνικών όπως εξηγήθηκε παραπάνω, αποτελεί πολλές φορές μονόδρομο κυρίως  σε ασθενείς με όγκους που εντοπίζονται στον αριστερό μαστό (γιατί με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η ακτινοβόληση της καρδιάς), σε ασθενείς που φέρουν βηματοδότες, σε ασθενείς με ανατομικές ιδιομορφίες του θωρακικού τοιχώματος και όταν πρέπει να ακτινοβοληθούν οι λεμφαδενικές περιοχές κοντά στον μαστό. Το ίδιο ισχύει για ασθενείς με ιστορικό μυοκαρδιοπάθειας ή πνευμονοπάθειας με περιορισμένες πνευμονικές εφεδρείες.

Η ακτινοθεραπεία του θωρακικού τοιχώματος και/ή του υπερκλείδιου βόθρου μετά από μαστεκτομή αποτελεί αναγκαιότητα σε επιλεγμένες ασθενείς με συγκεκριμένα ευρήματα στην τελική ιστολογική εξέταση (π.χ. θετικοί μασχαλιαίοι λεμφαδένες). Ειδικά για αυτές τις ασθενείς η χρήση της IMRT είναι πλεονεκτική γιατί οδηγεί σε πιο ακριβή στόχευση.

Επιπλέον, όταν οι γυναίκες αυτές έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργείο αποκατάστασης μαστού, η IMRT, ενώ προσφέρει πολύ καλή κάλυψη του στόχου μειώνει σημαντικά την πιθανότητα συρρίκνωσης της ινώδους κάψας (παρενέργειας από την Ακτινοθεραπεία). Μεγάλες επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι με την ΙΜRΤ πετυχαίνουμε καλύτερη ομοιογένεια της δόσης στις περιπτώσεις που έχει τοποθετηθεί ιστικός διατατήρας. Ο διατατήρας περιέχει μεταλλικό μαγνητικό εξάρτημα το οποίο απορροφά περισσότερη δόση ακτινοβολίας με αποτέλεσμα ο ιστός που βρίσκεται όπισθεν του μετάλλου να λαμβάνει μικρότερη δόση ακτινοβολίας απ’ ότι χρειάζεται. Η IMRT βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να θέτει τη δυνατότητα διόρθωσης τέτοιων σφαλμάτων.

Η συμβατική ακτινοθεραπεία κάνει χρήση απεικόνισης (αξονικής τομογραφίας, CT) μόνο για τον σχεδιασμό της ακτινοθεραπείας (καθορισμός του στόχου και των οργάνων που πρέπει να προστατευτούν). Η Απεικονιστικά καθοδηγούμενη ακτινοθεραπεία  (Image-Guided RadioTherapy-IGRT) είναι η συχνή χρήση επιπλέον απεικόνισης μέσα στο δωμάτιο θεραπείας, με χρήση των εικόνων, προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις για την εκάστοτε ακτινοθεραπευτική συνεδρία.

Εξελιγμένοι γραμμικοί επιταχυντές με ενσωματωμένους αξονικούς τομογράφους (Cone beam CT), επιτρέπουν την χορήγηση τετραδιάστατης απεικονιστικά καθοδηγούμενης ακτινοθεραπείας (4D Image-Guided Radiotherapy with In Room Imaging). Η αξονική τομογραφία ελέγχου λαμβάνεται ενώ η ασθενής βρίσκεται σε θέση θεραπείας, πριν από την διεξαγωγή της. Στη συνέχεια  γίνεται σύντηξη (συνένωση) της εικόνας με την εικόνα της αρχικής αξονικής τομογραφίας του σχεδιασμού της θεραπείας, καθορίζονται οι αποκλίσεις που οφείλονται σε αλλαγές στη θέση της ασθενούς, και της τοπογραφίας όγκου/οργάνων. Οι αλλαγές αντισταθμίζονται με τηλεκατευθυνόμενη (από το χειριστήριο) αλλαγή των συντεταγμένων του κρεβατιού της ασθενούς με  Ρομποτικούς Μηχανισμούς, οπότε ο όγκος-στόχος επαναφέρεται στην περιοχή που θα ακτινοβοληθεί. Καθίσταται εφικτή δηλαδή η χορήγηση τετραδιάστατης (4-D) απεικονιστικά καθοδηγούμενης ακτινοθεραπείας, αφού συνυπολογίζονται και αντισταθμίζονται μεταβολές στον χρόνο  (4D Image-Guided Radiotherapy-IGRT).

Κλείνοντας, θα λέγαμε ότι οι υπερσύγχρονες μορφές Ακτινοθεραπείας (IMRT-IGRT) έχουν αυξήσει το θεραπευτικό αποτέλεσμα μειώνοντας ταυτόχρονα τις παρενέργειες από τις παλαιότερα γνωστές και κλασικές μορφές Ακτινοθεραπείας.

spot_img

Latest articles

spot_img
spot_img