Μια διαφορετική σχολική χρονιά…

 

 

Ανδρέας Καζαντζάκης

Παιδίατρος

Η χρονιά 2020 είναι διαφορετική για όλους μας. Ιδιαιτέρως όμως για όλα τα παιδιά τα οποία ήρθαν αντιμέτωπα με έναν νέο τρόπο ζωής και μια σχολική χρονιά η οποία από τον περασμένο Μάρτιο έδειξε ότι η σταθερότητα και η καθημερινότητα των παιδιών άλλαξε. Μας το επιβεβαιώνει και ο Σεπτέμβριος με ένα διαφορετικό άνοιγμα σχολείων!

Ο κύριος Καζαντζάκης Ανδρέας είναι παιδίατρος και πρώην επιμελητής της παιδιατρικής κλινικής του Βενιζέλειου Νοσοκομείου Ηρακλείου. Πήραμε κάποιες απαντήσεις σχετικά με την αναστάτωση που έχουν προκαλέσει οι νέες εξελίξεις όσον αφορά στην ειδική λειτουργία των σχολείων σχετικά με τον Covid – 19.

Κύριε Καζαντζάκη  τελικά ο Covid – 19 προσβάλει και σε τι βαθμό σοβαρότητας τα παιδιά ανά ηλικιακό γκρουπ (Βρέφη, Νήπια, Παιδιά Δημοτικού, Έφηβοι);

Λιγότερο από 5% των καταγεραμμένων κρουσμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά παιδιά. Η λοίμωξη Covid-19 στα παιδιά εκδηλώνεται με ηπιότερα συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματική και εμφανίζει σημαντικά μικρότερη θνητότητα. Ειδικότερα στην Ε.Ε  η θνητότητα σε ηλικίες κάτω των 19 ετών υπολογίζεται σε 0,03%. Σύμφωνα με τα δεδομένα του ECDC (Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων), το ποσοστό των νοσηλευόμενων παιδιών είναι υψηλότερο στην ηλικιακή ομάδα 0-4 ετών (10%), ενώ το αντίστοιχο ποσοστό σε παιδιά ηλικίας 5-11 ετών είναι 3% και 12-18 ετών είναι 4%. Νεογνά και βρέφη αποτελούν την πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα, για την εμφάνιση σοβαρής λοίμωξης. Η συνύπαρξη υποκείμενων νοσημάτων σε παιδιά και εφήβους αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση σοβαρής νόσου και ανάγκης νοσηλείας σε ΜΕΘ.
Σε κάποιες χώρες έχουν αναφερθεί μεμονωμένα περιστατικά παιδιών με πολυοργανικό φλεγμονώδες σύνδρομο, που εκδηλώνεται έπειτα από έκθεση στον ιό και αποτελεί συστηματική εκδήλωση της νόσου, με επίμονο πυρετό και δυσλειτουργία ζωτικών οργάνων. Σπάνιες επίσης επιπλοκές της νόσου στα παιδιά είναι η μυοκαρδίτιδα και η νεφρική ανεπάρκεια.

Είναι ασυμπτωματικά τα παιδιά; Κι αν ναι, είναι φορείς που μεταδίδουν τον ιο;

Όπως ανέφερα και πριν, η λοίμωξη Covid-19  στα παιδιά εμφανίζεται με ηπιότερα συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματική. Βέβαια, αποτελούν φορείς που μπορεί να μεταδώσουν τον ιό, ιδιαίτερα σε παιδιά κι ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα, ή ηλικιωμένους, δηλαδή στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Πάντως, αποτελέσματα μελετών καταδεικνύουν ότι τα παιδιά δεν αποτελούν την συνήθη πηγή μετάδοσης του ιού SARS-Cov-2, σε αντίθεση με το ρόλο που παίζουν στη διασπορά άλλων αναπνευστικών ιών, όπως π.χ. ο ιός της εποχικής γρίπης.

Ποια τα συμπτώματά του ιού και ποιες οι πρώτες ανησυχητικές ενδείξεις;

Τα συχνότερα συμπτώματα της λοίμωξης Covid-19 στα παιδιά, είναι πυρετός και βήχας. Άλλα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι δυσκολία στην αναπνοή, μυαλγίες, πονοκέφαλος, δυσκαταποσία, ρίγος, ρινική καταρροή/συμφόρηση, απώλεια γεύσης και οσμής, ναυτία, έμετοι, κοιλιακός πόνος, διάρροιες. Οπωσδήποτε ο υψηλός πυρετός, ο επίμονος βήχας και η δυσκολία στην αναπνοή, αποτελούν ενδείξεις για εμφάνιση σοβαρής νόσου και τότε οι γονείς θα πρέπει να ζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια.

Ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθείται από τον γονιό αν ένα παιδί φέρει τα συμπτώματα και τι διαδικασία ακολουθεί εάν είναι θετικό ;

Αν ένα παιδί εμφανίζει πυρετό, βήχα ή άλλα ύποπτα συμπτώματα, μένει στο σπίτι και οι γονείς θα πρέπει να επικοινωνήσουν με ιατρό ή με τον ΕΟΔΥ. Έπειτα, ακολουθείται κάθε φορά εξατομικευμένη αξιολόγηση σχετικά με την ένδειξη εργαστηριακού ελέγχου για την ανίχνευση του ιού. Αν το τεστ είναι θετικό, ενημερώνεται άμεσα ο διευθυντής της σχολικής μονάδας και ο ΕΟΔΥ, ώστε να γίνει επιδημιολογική διερεύνηση και ιχνηλάτηση όλων των πιθανών επαφών του κρούσματος. Το παιδί τίθεται σε στενή ιατρική παρακολούθηση για την εκδήλωση ενδεχόμενης σοβαρής λοίμωξης που χρήζει νοσηλείας σε νοσοκομείο. Μπορεί  να επιστρέψει στο σχολείο του, μετά την παρέλευση τουλάχιστον 10ημέρου από την έναρξη των συμπτωμάτων και την πάροδο τουλάχιστον 24 ωρών από την πλήρη υποχώρηση του πυρετού (χωρίς τη λήψη αντιπυρετικών) καθώς και την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων του. Αν το τεστ είναι αρνητικό, το παιδί μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο του μετά την πάροδο τουλάχιστον 24 ωρών από την πλήρη υποχώρηση του πυρετού (χωρίς τη λήψη αντιπυρετικών) καθώς και την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων του.

Άρα, σε ποσοστιαία βάση Κύριε Καζαντζάκη, πόσο επικίνδυνος θεωρείται ο ιός για τα παιδιά και για ποιες ηλικιακές ομάδες παιδιών θα έπρεπε να ανησυχούμε ίσως περισσότερο;

Όπως αναφέρθηκε και πριν, η λοίμωξη Covid-19 εμφανίζεται στα παιδιά με ηπιότερα συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματική. Με βάση τα ποσοστά των νοσηλευόμενων παιδιών, οι πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες είναι 0-4 ετών, με ποσοστό νοσηλείας 10%, λιγότερο ευάλωτα τα παιδιά ηλικίας 5-11 ετών, με ποσοστό νοσηλείας 3% καθώς και τα παιδιά ηλικίας 12-18 ετών, με ποσοστό νοσηλείας 4%. Νεογνά και βρέφη αποτελούν την πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα, όπως φυσικά και παιδιά ή έφηβοι με κάποιο υποκείμενο νόσημα, το οποίο αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση σοβαρής λοίμωξης και ενδεχόμενης νοσηλείας σε ΜΕΘ.

Τελικά η μάσκα προστατεύει τα παιδιά ηλικίας 3 έως 12 και με ποιόν τρόπο;

Δεδομένου ότι ο ιός μεταδίδεται μέσω των αναπνευστικών σταγονιδίων που αποβάλλονται από άτομο που έχει μολυνθεί, είτε εμφανίζει συμπτώματα είτε όχι, η χρήση μάσκας προστατεύει το άτομο που τη φορά, αλλά ακόμη περισσότερο τους άλλους. Υπάρχουν πολλές επιστημονικά τεκμηριωμένες μελέτες που αποδεικνύουν ότι η σωστή χρήση μάσκας στα παιδιά άνω των 3 ετών είναι απολύτως ασφαλής. Παράδειγμα αποτελούν τα παιδιά που πάσχουν από ογκολογικά νοσήματα ή/και βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή, όπου η χρήση της μάσκας είναι ασφαλής αλλά και σωτήρια συγχρόνως. Επομένως, η ευρεία χρήση μάσκας στα παιδιά, ως μέρος ενός συνόλου μέτρων της δημόσιας υγείας, όπως η τήρηση κοινωνικών αποστάσεων, η ατομική υγιεινή χεριών, η αναπνευστική υγιεινή και ο επαρκής φυσικός αερισμός των κλειστών χώρων, συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό της μετάδοσης της νόσου και κατά συνέπεια στη διατήρηση της κοινωνικής δραστηριότητας και τη συνέχεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μη χρήση μάσκας σημαίνει αύξηση της διασποράς του ιού, κυρίως εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος, υψηλότερη μετάδοση της νόσου, που σημαίνει αύξηση των νοσηλευόμενων ασθενών στα νοσοκομεία και τις ΜΕΘ, σε ένα ήδη επιβαρυμένο σύστημα υγείας, με περιορισμένες αντοχές.

Προτείνετέ μας σαν ειδικός ποιο θα ήταν το ιδανικό μοντέλο λειτουργίας των σχολείων εν μέσω της επιδημίας.

Κατά την προσωπική μου άποψη, το σημερινό μοντέλο λειτουργίας των σχολείων θα ήταν πιο αποτελεσματικό με την περαιτέρω ενίσχυση του μέτρου της κοινωνικής απόστασης. Αυτό θα επιτυγχάνονταν με τη μείωση του αριθμού των μαθητών ανά σχολική αίθουσα σε 10-15, την παρουσία ενός μαθητή ανά θρανίο και την απόσταση μεταξύ των θρανίων στα 2 μέτρα. Αυτό βέβαια  επιτυγχάνεται με την αύξηση του αριθμού των αιθουσών διδασκαλίας και την πρόσληψη περισσότερων εκπαιδευτικών. Δυστυχώς όμως στη χώρα μας, πολλές φορές, το επιθυμητό δεν είναι πάντα εφικτό, αν δεν υπάρχει πολιτική βούληση.

Εκτός της χρήσης μάσκας ποια άλλα μέτρα προστασίας θα πρέπει να ακολουθούν τα παιδιά προκειμένου να προστατευθούν.

Σημαντικά μέτρα ατομικής προστασίας των παιδιών στις σχολικές μονάδες:
• Σωστή και ευρεία χρήση μάσκας
• Τήρηση κοινωνικών αποστάσεων, τόσο μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας, όσο και σε άλλους χώρους, όπως στο διάλειμμα, στην τουαλέτα. Αποφυγή επαφών με μαθητές άλλων τάξεων.
• Τήρηση κανόνων ατομικής υγιεινής:
Ø Αποφυγή επαφής των χεριών με τα μάτια, μύτη, στόμα
Ø Καθαρισμός χεριών πριν και μετά τη χρήση μάσκας
Ø Καθαρισμός χεριών με αντισηπτικό κατά την είσοδο και έξοδο από την αίθουσα διδασκαλίας
Ø Πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό (τουλάχιστον για 20 sec),  πριν και μετά τη χρήση τουαλέτας
Ø Αποφυγή κοινής χρήσης παιχνιδιών, μολυβιών, στυλό, μαρκαδόρων και άλλων αντικειμένων
Ø Αποφυγή κοινής χρήσης σκευών, όπως μπουκάλια, ποτήρια ή και φαγητού
Ø Σε βήχα ή φτέρνισμα, κάλυψη της μύτης και του στόματος με χαρτομάντηλο ή με το μανίκι στο ύψος του αγκώνα.
Ø Γονείς και παιδαγωγοί έχουν ένα σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση των παιδιών για την τήρηση των μέτρων ατομικής προστασίας, έχοντας βέβαια μία στάση περισσότερο συμβουλευτική κι εκπαιδευτική και όχι τιμωρητική.

Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω την ανάγκη να μην «σπείρουμε» στα παιδιά μας τον πανικό, το φόβο και την αμφισβήτηση αλλά να τα «ποτίσουμε» με το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης. Ό,τι συμβαίνει δεν είναι μόνιμο αλλά παροδικό, προστατεύουμε τον εαυτό μας αλλά και τους άλλους, την οικογένειά μας, τους φίλους, τους συμμαθητές μας και κυρίως τους πιο ευάλωτους, τις ευπαθείς ομάδες τους πληθυσμού. Γι αυτούς ο ιός μπορεί να είναι απειλητικός για την υγεία τους, για την ίδια τους τη ζωή. Έχουμε υποχρέωση απέναντί τους.

Ευχαριστώ

Της Μελίνας Σαριδάκη

 

Latest articles