spot_img

Όταν οι γονείς Χωρίζουν

Τζουανάκης Ιωάννης, Ψυχολόγος Msc, [email protected]

ΔΙΑΖΥΓΙΟ

 

  • Το φυσικό χωρισμό μεταξύ του ζευγαριού, την αναχώρηση του ενός από το σπίτι.
  • Το νομικό διαζύγιο τα ζευγάρια αναγκάζονται να πάρουν πιστοποιητικό από την πολιτεία, αλλά και από την εκκλησία.
  • Το συναισθηματικό διαζύγιο. Αυτό επιτυγχάνεται πιο δύσκολα ιδιαίτερα εάν υπάρχουν παιδιά. Βλέπουμε περιπτώσεις όπου οι δυο ασχολούνται ο ένας με την ζωή του άλλου, και συχνά τσακώνονται για πολλά χρόνια μετά το νομικό διαζύγιο. Κάποια ζευγάρια δε χωρίζουν πότε.

Είναι γεγονός ότι ο χωρισμός , το διαζύγιο συνιστούν διαδικασίες – συνήθως οδυνηρές- που μας υποχρεώνουν να θέσουμε υπό αμφισβήτηση τις επιλογές και τις συνήθειες μιας ολόκληρης ζωής. Ακόμη και αν πραγματοποιηθούν με φιλικό τρόπο ο χωρισμός , το διαζύγιο επιβάλλουν μια αναδιοργάνωση της καθημερινής ζωής που φέρνει προβλήματα.

Τα παιδιά από την πλευρά τους συνήθως δεν αγαπούν τις αλλαγές ( με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου το συζυγικό ζεύγος βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση). Παγιδευμένα στην δίνη των αλληλοκατηγοριών των προκαταλήψεων των καυγάδων των όποιων γίνονται μάρτυρες ,αλλά και στην λαχτάρα τους να αγαπούν και τους δυο γονείς και στην συμπόνια που αισθάνονται για τον γονιό που μοιάζει πιο ευάλωτος ,διερωτώνται ,αγωνιούν και κατά συνέπεια γεμίζουν ανασφάλεια αφού χάνουν τα σημεία αναφοράς τους.

Δεν αντιδρούν όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο ούτε άλλωστε όλοι οι γονείς απαντούν στις ερωτήσεις των παιδιών με τον ίδιο τρόπο η βιώνουν τον χωρισμό τους με την ίδια ένταση…

Τα παιδιά βιώνουν τον χωρισμό των γονιών τους με ποικίλους τρόπους , όμως το κυρίαρχο αίσθημα Είναι αυτό της απώλειας. Εκφράζουν την θλίψη τους μέσα από την συμπεριφορά τους γίνονται πιο ευέξαπτα , πιο ταραγμένα , πιο νευρικά η παραμένουν απαθή, δεν κοιμούνται καλά, αφαιρούνται στο σχολείο.

Αν μιλήσουν για όλα αυτά που τα απασχολούν τα συμπτώματα αποκτούν νόημα και τελικά υποχωρούν…

  • Κάθε διαζύγιο είναι τραυματικό για τα παιδιά.
  • Όμως, έρχεται να λύσει ένα κακό γάμο.
  • Αν είναι καλό το διαζύγιο, μπορεί να οδηγήσει σε επούλωση (ή ακόμα και ανακούφιση) και πιθανά, επιστροφή στην ευτυχία που όλοι τη δικαιούνται.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

 

Όσο το δυνατόν γρηγορότερα. (Η μετέωρη φάση είναι η χειρότερη)

Και αφού οι γονείς το έχουν σοβαρά αποφασίσει  (Τα συνεχή πισωγυρίσματα δεν κάνουν σε κανένα καλό).

ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

  • Τα μωρά καταλαβαίνουν ότι κάτι έχει αλλάξει και συνήθως αντιδρούν με το σώμα τους (εμφανίζουν διαταραχές στο φαγητό η στον ύπνο) και μεταβολές στην διάθεση .Διαισθάνονται την ένταση και την ανησυχία των γονέων και πολλές φορές παρουσιάζουν άγχος αποχωρισμού και προσκόλληση στους γονείς.

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΑ

  • Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία τρομάζουν όταν ακούνε για χωρισμό των γονιών τους. Έρχεται στο προσκήνιο ο φόβος της εγκατάλειψης με τη μορφή του άγχους αποχωρισμού και για αυτό συχνά προσκολλώνται στον ένα η στον άλλο γονέα . Θεωρούν ότι με κάποιο τρόπο συνέβαλαν στο διαζύγιο των γονιών τους και νιώθουν πολλές ενοχές για αυτό. Επιπλέον έχουν συχνά εφιάλτες, παλινδρόμηση (ενούρηση, πιπίλισμα)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

  • Έχουν μεγαλύτερη επίγνωση για το τι σημαίνει διαζύγιο .Έχουν φαντασιώσεις εγκατάλειψης από τον απόντα γονέα .Υπάρχει ξαφνική πτώση της σχολικής επίδοσης .Θυμός απέναντι στον γονέα με τον όποιο ζει το παιδί, ενώ παράλληλα υπάρχει εξιδανίκευση απέναντι στον απόντα γονέα.

ΕΦΗΒΕΙΑ

  • Σε αυτό το στάδιο όπου τα παιδιά κάνουν την επανάσταση τους το διαζύγιο μπορεί να τα αποδιοργανώσει. Αντιδρούν με κατάθλιψη , απόσυρση και κλείσιμο στον εαυτό τους , φαινομενική αδιαφορία για τα πράγματα γύρω τους θυμός. Άλλη αντίδραση αφορά την υπερωριμοτητα που δείχνουν οι έφηβοι, αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες από όσες πρέπει και αντέχουν.

Είναι σκόπιμο να ειπωθεί ότι τα παραπάνω στάδια είναι ενδεικτικά .Κάθε παιδί αντιδρά στο διαζύγιο με τον δικό του τρόπο όχι μόνο με την ηλικία του, αλλά και με την ψυχική του ωριμότητα ,τον τρόπο που έγιναν οι χειρισμοί πριν/κατά την διάρκεια μετά το διαζύγιο, το φύλο του, και την σχέση του με τον κάθε γονέα ξεχωριστά….

Πώς να μιλήσετε στα παιδιά σας για το διαζύγιο

Μπορεί να γίνει πιο εύκολο για σας αν προετοιμάσετε τι θα πείτε στα παιδιά. Αν περιμένετε να σας κάνουν δύσκολες ερωτήσεις, διαχειριστείτε πρώτα τα δικά σας άγχη και σχεδιάστε τι θα τους πείτε

Τι να πείτε και πώς να το πείτε.

Προσπαθήστε να δώσετε στα παιδιά μια ειλικρινή αλλά προσαρμοσμένη στα μέτρα τους εξήγηση.

Πείτε την αλήθεια.

Τα παιδιά σας έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν γιατί παίρνετε διαζύγιο αλλά χωρίς πολλές λεπτομέρειες που μπορεί να τους δημιουργήσουν σύγχυση. Πείτε κάτι απλό και ειλικρινές π.χ. «Δεν τα πάμε καλά πια». Ίσως χρειαστεί να τους υπενθυμίσετε ότι μπορεί κάποιες φορές οι γονείς να μην τα πηγαίνουν καλά μεταξύ τους.

Πείτε τους ότι τα αγαπάτε.

Όσο απλό κι αν ακούγεται, το να πείτε στα παιδιά σας ότι η αγάπη σας γι’ αυτά δεν έχει αλλάξει, είναι ένα πολύ ισχυρό μήνυμα. Πείτε τους ότι θα εξακολουθήσετε να τα φροντίζετε όπως και πριν.

Συζητήστε για τις επερχόμενες αλλαγές.

Προλάβετε τις ερωτήσεις τους σχετικά με τις αλλαγές που μπορεί να προκύψουν στη ζωή τους, αναγνωρίζοντας ότι κάποια πράγματα θα είναι διαφορετικά τώρα και άλλα όχι. Πείτε τους ότι μαζί θα δείτε κάθε λεπτομέρεια που θα προκύψει.

Αποφύγετε τις κατηγορίες

Είναι πολύ σημαντικό να είστε ειλικρινείς με τα παιδιά σας χωρίς να είστε επικριτικοί με το σύζυγό σας. Αυτό μπορεί να είναι πολύ δύσκολο όταν έχουν υπάρξει οδυνηρές καταστάσεις, όπως απιστία αλλά με λίγη διπλωματικότητα μπορείτε να αποφύγετε τις κατηγορίες.

Παρουσιάστε ένα κοινό μέτωπο.

Όσο μπορείτε, προσπαθήστε να συμφωνήσετε με το σύζυγό σας από πριν, για το τι εξήγηση θα δώσετε για το χωρισμό σας και επιμείνετε σ’ αυτήν.

Σχεδιάστε τις συζητήσεις σας.

Σχεδιάστε από κοινού με τον/την σύζυγο, πως θα μιλήσετε στα παιδιά πριν προκύψουν οποιεσδήποτε αλλαγές στον τρόπο ζωής τους. Και μιλήστε τους και οι δύο μαζί, αν είναι εφικτό.

Δείξτε αυτοσυγκράτηση.

Δείξτε σεβασμό στον/στην σύζυγο όταν δίνετε τις εξηγήσεις στα παιδιά Πόσες πληροφορίες να δώσετε Ιδιαίτερα στην αρχή της διαδικασίας του χωρισμού, χρειάζεται να είστε προσεκτικοί στο πόσα θα πείτε στα παιδιά. Σκεφτείτε προσεκτικά, πόσο μπορεί να τα επηρεάσουν συγκεκριμένες πληροφορίες.

Λάβετε υπόψη την ηλικία τους.

Γενικά, τα μικρότερα παιδιά, χρειάζονται λιγότερες λεπτομέρειες και θα τα πάνε καλύτερα με μια απλή εξήγηση, ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες.

Συζητήστε τις πρακτικές λεπτομέρειες.

Πείτε τους για τις αλλαγές στον τρόπο ζωής τους, το σχολείο ή τις δραστηριότητες αλλά μην τα κατακλύσετε με πολλές λεπτομέρειες.

Πείτε την αλήθεια.

Για ότι αποφασίσετε να πείτε στα παιδιά, θυμηθείτε να δώσετε αληθινές πληροφορίες πάνω απ’ όλα.

Ακούστε τα παιδιά και καθ ησυχάστε τα

Βοηθήστε τα να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, ακούστε τα με προσοχή και μη γίνεστε αμυντικοί. Καθ ησυχάστε τα: καταπραΰνετε τους φόβους τους, ξεκαθαρίστε τις παρανοήσεις και δείξτε την άνευ όρων αγάπη σας. Σε τελική ανάλυση, τα παιδιά χρειάζεται να ξέρουν ότι το διαζύγιό σας δεν είναι δικό τους φταίξιμο.

Βοηθήστε τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους

Τα παιδιά βιώνουν το διαζύγιο σαν απώλεια: απώλεια ενός γονέα, απώλεια της ζωής που έχουν μάθει. Μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά να πενθήσουν και να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, δίνοντας υποστήριξη στα συναισθήματά τους.

Ακούστε τα. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να μοιραστούν τα συναισθήματά τους και ακούστε τα με προσοχή. Μπορεί να νιώθουν θλίψη, απώλεια ή απογοήτευση για πράγματα που μπορεί να μην φαντάζεστε.

Βοηθήστε τα να βρουν λέξεις για τα συναισθήματά τους.

Τα παιδιά δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Μπορείτε να τα βοηθήσετε παρατηρώντας τη διάθεσή τους και ενθαρρύνοντάς τα να μιλήσουν.

Επιτρέψτε τους να είναι ειλικρινή.

Τα παιδιά μπορεί να είναι απρόθυμα να μοιραστούν τα πραγματικά τους συναισθήματα από φόβο μήπως σας πληγώσουν. Διαβεβαιώστε τα ότι μπορούν να σας πουν ελεύθερα οτιδήποτε. Αν δεν έχουν τη δυνατότητα να μοιραστούν τα ειλικρινή τους συναισθήματα, θα δυσκολευτούν να τα διαχειριστούν μόνα τους.

Δείξτε αναγνώριση και αποδοχή στα συναισθήματά τους.

Ίσως να μην μπορείτε να αποκαταστήσετε τα προβλήματά τους ή να αλλάξετε τη θλίψη τους σε χαρά αλλά είναι σημαντικό να δώσετε αναγνώριση, σεβασμό και αποδοχή στα συναισθήματά τους αντί να τα απορρίψετε. Μπορείτε επίσης να τους εμπνεύσετε εμπιστοσύνη δείχνοντάς τους ότι τα καταλαβαίνετε.

Ξεκαθαρίστε τις παρανοήσεις

Πολλά παιδιά πιστεύουν ότι φταίνε για το χωρισμό των γονιών τους, επειδή, για παράδειγμα, τσακώθηκαν κάποιες φορές μαζί τους, πήραν κακούς βαθμούς ή έκαναν κάτι που δεν έπρεπε. Μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά να απαλλαγούν από τέτοιες παρανοήσεις.

Ξεκαθαρίστε την κατάσταση.

Επαναλάβετε το λόγο για τον οποίο αποφασίσατε να χωρίσετε. Κάποιες φορές βοηθάει το να ακούνε τον πραγματικό λόγο του χωρισμού.

Δείξτε υπομονή.

Τα παιδιά μπορεί τη μία μέρα να δείχνουν ότι κατάλαβαν και την άλλη μέρα να δείχνουν αβεβαιότητα. Δείξτε υπομονή στις παρανοήσεις και τη σύγχυση τους.

Καθ ησυχάστε τα.

Υπενθυμίστε στα παιδιά, όσο συχνά χρειάζεται, ότι και οι δύο γονείς θα συνεχίσετε να τα αγαπάτε και ότι δεν ευθύνονται εκείνα για το διαζύγιο.

Τα προβλήματα των παιδιών προέρχονται κυρίως από τα κακά διαζύγια όπως και από τους κακούς γάμους. Αν δεν μπορούν οι γονείς να έχουν ένα καλό γάμο, ας έχουν τουλάχιστον ένα καλό διαζύγιο

Να μείνουμε μαζί, για χάρη των παιδιών?

  • Αν αυτό σημαίνει ότι θα δώσουν μια δεύτερη ευκαιρία στους εαυτούς τους, στη σχέση τους, και στο γάμο τους, τότε ΝΑΙ.
  • Μην παίρνουμε αβασάνιστα διαζύγιο.
  • Αν όμως σημαίνει παραμονή σ’ ένα λευκό, παγωμένο ή τοξικό γάμο, τότε Ο Χ Ι.
  • Κάνουμε στα παιδιά μεγαλύτερο κακό με το να ζουν στην υποκρισία, στην παγωνιά ή μέσα στο θυμό την ένταση και τη βία.
  • Άλλωστε δε θα θέλαμε τα παιδιά μας να έχουν αυτό το μοντέλο γάμου στην κατοπινή τους ζωή.

ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΛΑΓΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΆ

  • Σαν να τους τραβάμε το χαλί κάτω απ’ τα πόδια. Φόβος – Ανασφάλεια – Θυμός.
  • Επιτρέψτε (και περιμένετε) κάθε είδους αντίδραση
  • Πλησιάστε το παιδί, να μιλήσει, να ρωτήσει, να εκφραστεί.
  • Εάν είναι εφικτό κάντε μια αλλαγή τη φορά (Υπόλοιπες ρουτίνες, ίδιες)
  • Επικοινωνία με το γονιό που λείπει. (Ανοιχτή, σταθερή, περισσότερη)
  • Ωράριο (επισκέψεις) Χώρος
  • Εξήγηση δικών σας συναισθημάτων (δύσκολη φάση, ακόμα κι αν επιθυμούσατε το διαζύγιο). Χρειάζεστε όλοι χρόνο.
  • Μοιραστείτε συναισθήματα. Προσοχή σε κριτικές και κουβέντες για το γονιό που λείπει (ενημέρωση και του συγγενικού περιβάλλοντος)

Τα παιδιά πάντα θα ενώνουν τους χωρισμένους γονείς.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

για τα θέματα των παιδιών.

  • Διαφορετικά σπίτια, διαφορετικοί κανόνες, σεβαστοί και ενιαίοι καμιά φορά.
  • Όχι παιδί διαμεσολαβητής (διατροφές- ωράρια κ. λ. π.)
  • Όχι ανακριτικές τεχνικές ούτε μυστικά
  • Όχι δημιουργία στρατοπέδων. Δεν χρειάζονται ούτε συμμαχίες ούτε αντιπαλότητες.
  • Όχι εξαγορά της αγάπης η «επούλωση» του πόνου με δώρα.
  • Προσοχή να μη δοθεί στο παιδί η θέση του γονιού που λείπει

Τα περισσότερα παιδιά ζουν με το όραμα της επανασύνδεσης.

  • Προσοχή, τι σκαρφίζονται να πούνε και να κάνουνε.
  • Όχι συμπεριφορές, ειδικά στην αρχή, που υπονοούν πιθανότητα επανασύνδεσης (γεύματα, εκδρομές, κ. λ. π.)
  • Πρέπει να τα βοηθήσουμε να προσαρμοστούν στην νέα κατάσταση.


ΒΟΗΘΕΙΑ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟ

 

  • Όταν η απόδοση του παιδιού στο σχολείο είναι ασυνήθιστα χαμηλή για περισσότερο από 6 μήνες.
  • Όταν το παιδί συμπεριφέρεται παράξενα στους φίλους του είτε προσκολλάται υπερβολικά πάνω τους είτε φέρεται επιθετικά χωρίς κάποιον συγκεκριμένο λόγο.
  • Όταν το παιδί παρουσιάζει συχνά έντονες εκρήξεις οργής η αντιδρά υπερβολικά χωρίς εμφανή λόγο .
  • Όταν το παιδί παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις στην διάθεση του.
  • Όταν παρόλο που έχει περάσει κάποιο χρονικό διάστημα (περίπου ένας χρόνος ) το παιδί δεν καταφέρνει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα.
  • Όταν υπάρχει επαναλαμβανομένη προβληματική συμπεριφορά όπως απουσίες προβλήματα στο σχολείο, κλοπές ,ψέματα, χρήση ουσιών, αυτοτραυματισμοί, απειλές αυτοκτονίας.
  • Σε γενικές γραμμές όταν οι συνηθισμένες αντιδράσεις κρατάνε για ασυνήθιστο χρόνο η χειροτερεύουν με το πέρασμα του χρόνου.
  • Το παιδί έχει ανάγκη να έχει κοντά του και τους δύο γονείς του, είτε αυτό είναι επιτυχία, χαρά , απορία ή αποτυχία. Αυτό όμως που συχνά απαντά ο ειδικός, είναι μικρά παιδιά να προσπαθούν να στηρίξουν αδύναμους γονείς, να ενώσουν αγεφύρωτες διαφορές γονέων, να συμμαχούν με τον ένα γονέα εις βάρος του άλλου και, τελικά να χάνουν το ρόλο του παιδιού. Έτσι οδηγούνται στην απώλεια της παιδικής τους αθωότητας, λόγω της εμπλοκής τους στα θέματα των ενηλίκων, με την άδεια και ανοχή βέβαια των γονέων.
  • Αποκτούν έτσι μια ψευδοωρίμανση ( κάτι σαν μικρομέγαλα παιδιά ) , με αποτέλεσμα να δημιουργούνται τεράστια κενά στη φυσιολογική ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη και ωρίμανση. Τελικά τα παιδιά απομένουν χωρίς ισχυρά πρότυπα ταύτισης, ούτε μπορούν να αυτονομηθούν. Δεν έχουν εμπιστοσύνη στις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους και δυσκολεύονται να διατηρήσουν μια σταθερότητα στις ετερόφυλες επιλογές και σχέσεις τους.

Ο χωρισμός είναι μια δύσκολη απόφαση που απαιτεί μεγάλη αντοχή στη ματαίωση και ικανότητα προσαρμογής σε καινούργιες καταστάσεις, μερικές φορές μη αποδεκτές από το κοινωνικό περιβάλλον. Τόσο ο πατέρας όσο και η μητέρα , οφείλουν να διατηρήσουν το ρόλο τους ( του πατέρα και της μητέρας, του γονέα ), να επεξεργαστούν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους σε ατομικό επίπεδο , με σεβασμό στη θέση που έχει ένα παιδί ως ανεξάρτητο άτομο που δεν το αφορά ότι διακυβεύεται μεταξύ τους. Με αυτό τον τρόπο δεν κινδυνεύουν να χάσουν τη θέση που τους αξίζει ως γονείς και για το ίδιο τους το παιδί να μεγαλώσει με χαρά και ευτυχία.

spot_img

Latest articles

spot_img
spot_img